با ما همراه باشید با عنوان خاخام اعظم کلیمیان ایران: باور نمیکردم اسرائیل کنیسه ما را هدف بگیرد/ توراتهای صدساله ۴ روز زیر آوار ماندند+فیلم در ساختمان سلامت
خاخام یونس حمامی لالهزار، خاخام اعظم جامعه کلیمیان ایران، با روایت لحظات تخریب کنیسه رفیعنیا در جریان جنگ ۴۰ روزه، گفت: «فکر نمیکردم رژیمی که ادعای دفاع از کلیمیان را دارد، کنیسه را هدف قرار دهد.»
به گزارش گروه اجتماعی ساختمان سلامت، در روزهایی که حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، مناطق مسکونی و اماکن مذهبی را نیز تحت تأثیر قرار داد، تخریب کنیسه تاریخی رفیعنیا در تهران به یکی از روایتهای عجیب جنگ ۴۰ روزه تبدیل شد؛ عبادتگاهی با بیش از هشت دهه قدمت که در جریان حملات به پایتخت و همزمان با یکی از مهمترین اعیاد مذهبی یهودیان بهطور کامل تخریب شد.
خاخام یونس حمامی لالهزار، خاخام اعظم جامعه کلیمیان ایران، در گفتوگو با ویژهبرنامه «سمفونی ایران» با محوریت نبرد رمضان، جزئیات این حادثه، وضعیت طومارهای تاریخی تورات، واکنش جامعه کلیمیان و همدلی مسلمانان با آسیبدیدگان را تشریح کرد.
وی همچنین با تأکید بر تفاوت بنیادین آیین یهود با ایدئولوژی سیاسی صهیونیسم، از پیوند تاریخی کلیمیان با سرزمین ایران و همراهی آنان با دیگر هموطنان در روزهای جنگ سخن گفت.
کنیسهای با بیش از ۸۰ سال قدمت چگونه ویران شد؟
خاخام حمامی لالهزار با اشاره به پیشینه کنیسه رفیعنیا اظهار کرد: در تهران حدود ۲۲ کنیسه وجود دارد که در محلههای مختلف محل سکونت کلیمیان ساخته شدهاند. کنیسه رفیعنیا نیز بیش از ۸۰ سال قدمت داشت و توسط یکی از خیران کلیمی به نام رفیعنیا، از کلیمیان مشهدی، ساخته و وقف جامعه شده بود.
وی افزود: این کنیسه علاوه بر برگزاری نمازهای روزانه و مراسم مذهبی، محلی برای فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی، معرفی کتابهای مرتبط با یهودیت و برگزاری نشستهایی با نویسندگان و ناشران بود. همچنین در حیاط آن رستورانی برای عرضه غذاهای کاشر فعالیت داشت.
خاخام اعظم کلیمیان ایران ادامه داد: «متأسفانه در اواخر جنگ ۴۰ روزه، این کنیسه مورد حمله قرار گرفت و بهطور کامل تخریب شد؛ به شکلی که دیگر امکان استفاده از ساختمان وجود ندارد.»
حمله ساعت ۳ بامداد؛ کتابهای مقدسی که میان آوار پراکنده شدند
وی درباره نخستین لحظات اطلاع از تخریب این عبادتگاه گفت: حمله حدود ساعت سه بامداد اتفاق افتاد و حوالی ساعت پنج و نیم صبح از تخریب کنیسه مطلع شدم. پس از نماز قصد حضور در محل را داشتم، اما به دلیل حضور نیروهای امدادی و امنیتی و همچنین آسیبدیدگی منازل مجاور، امکان بازدید فوری فراهم نبود.
او ادامه داد: زمانی که به محل رسیدم، بخشی از عملیات آواربرداری انجام شده بود. کتابهای نماز و متون مقدس که بر اثر انفجار پاره و پراکنده شده بودند، با همکاری نیروهای شهرداری جمعآوری میشدند.
حمامی لالهزار با توصیف احساس خود هنگام مشاهده ویرانههای کنیسه گفت: «هر جنگی با تخریب و کشتار همراه باشد، آزاردهنده است؛ اما اینکه یک مکان مقدس، فارغ از اینکه مسجد باشد یا کنیسه، مورد حمله قرار بگیرد، بسیار سنگین و ناگوار است. این مکان هیچگونه کارکرد نظامی نداشت.»
وی تأکید کرد که در زمان حمله، کسی داخل کنیسه حضور نداشت؛ با این حال، ساکنان ساختمانهای مجاور کشته یا مجروح شدند و شدت انفجار به خانههای اطراف نیز آسیب وارد کرد.
طومارهای صدساله تورات چگونه پس از چهار روز از زیر آوار نجات پیدا کردند؟
یکی از مهمترین بخشهای این گفتوگو به سرنوشت طومارهای تاریخی تورات اختصاص داشت؛ آثاری که در جریان تخریب کنیسه زیر حجم زیادی از آوار مدفون شده بودند.
خاخام اعظم کلیمیان ایران در این باره توضیح داد: براساس سنت مذهبی یهودیان، طومارهای تورات با مرکب مخصوص بر پوست حیوانات حلالگوشت نوشته میشوند و در مراسم مذهبی، بهویژه روزهای شنبه، بخشهایی از آنها قرائت میشود.
وی افزود: «در کنیسه رفیعنیا طومارهایی با قدمت حدود صد سال و حتی بیشتر وجود داشت که پس از تخریب ساختمان زیر آوار باقی مانده بودند. نگرانی بسیار زیادی داشتیم که این آثار آسیب دیده باشند؛ چراکه جایگزین کردن آنها بهسادگی امکانپذیر نبود.»
حمامی لالهزار با قدردانی از همکاری نیروهای شهرداری گفت: برای حفظ حرمت این طومارها، عملیات آواربرداری بهجای استفاده از ماشینآلات سنگین، با دست انجام شد. این شیوه بسیار دشوارتر و زمانبرتر بود، اما نیروهای حاضر با دقت عملیات را ادامه دادند.
وی خاطرنشان کرد: «خدا را شکر پس از سه تا چهار روز، طومارهای تورات سالم از زیر آوار خارج شدند. البته بخشهایی از محفظهها و اجزای چوبی آنها آسیب دیده بود، اما خود طومارها سالم باقی ماندند.»
به گفته او، این آثار هماکنون نگهداری میشوند تا پس از بازسازی کنیسه دوباره به محل اصلی خود بازگردند.
حمله به کنیسه در روز ششم عید پسح؛ اتفاقی که خاخام اعظم را شوکه کرد
حمامی لالهزار با اشاره به زمان وقوع حمله گفت: تخریب کنیسه همزمان با روز ششم عید پسح، از مهمترین اعیاد مذهبی یهودیان، اتفاق افتاد؛ جشنی که یادآور خروج بنیاسرائیل از مصر و رهایی آنان از سلطه فرعون است.
وی افزود: «فکر نمیکردم رژیمی که اینهمه تبلیغات میکند و مدعی دفاع از کلیمیان است، کنیسه را مورد هدف قرار دهد. دیدن کتابهای مقدس پارهشده و ساختمانی که تا روز قبل محل نماز و نیایش بود، واقعاً تأسفبار و شوکهکننده بود.»
خاخام اعظم جامعه کلیمیان ایران همچنین با اشاره به ادعای ارتش اسرائیل مبنی بر استفاده از مهمات دقیق و نظارت هوایی برای کاهش آسیبها اظهار کرد: شدت تخریب نشان میداد مهمات بهکاررفته قدرت انفجاری بالایی داشته است.
وی تصریح کرد: «اگر ادعای نقطهزنی و نظارت دقیق درست است، چگونه یک کنیسه بهطور کامل تخریب شده است؟ آنچه در عمل اتفاق افتاد، با این ادعاها همخوانی ندارد.»
او این توضیحات را تلاشی برای توجیه حمله در افکار عمومی دانست و گفت به اعتقاد وی، نمیتوان احتمال هدفمند بودن این اقدام را نادیده گرفت؛ بهویژه آنکه جامعه کلیمیان ایران در جریان جنگ از کشور خود حمایت کرده بود.
همسایه مسلمانی که گفت «کنیسه را دوباره میسازیم»
خاخام حمامی لالهزار یکی از تأثیرگذارترین خاطرات خود پس از حمله را رفتار همسایگان مسلمان کنیسه عنوان کرد و گفت: در میان آنهمه ویرانی، چیزی که بیش از همه به ما آرامش میداد، همراهی و همدلی همسایگان بود.
وی با اشاره به حضور خود در خانه یکی از جانبازان مسلمان ساکن کوچه کنیسه اظهار کرد: این فرد از ناحیه کمر به پایین دچار ضایعه نخاعی بود و خانهاش نیز در جریان انفجار آسیب زیادی دیده بود؛ با این حال، وقتی به دیدارش رفتیم، از ما پذیرایی کرد و به ما دلداری داد.
حمامی لالهزار گفت: «به ما گفتند نگران نباشید، ما با هم هستیم و کنیسه را دوباره میسازیم. سالهاست در این کوچه کنار هم زندگی کردهایم و هیچوقت مشکلی با یکدیگر نداشتهایم. حالا هم انگار محل عبادت خودمان تخریب شده است.»
وی با بیان اینکه در کوچه محل کنیسه، خانوادههای مسلمان و مسیحی نیز زندگی میکردند، تأکید کرد: «آنچه در ایران میان پیروان ادیان مختلف وجود دارد، فراتر از همزیستی مسالمتآمیز است؛ ما به همدلی رسیدهایم و یکدیگر را اعضای یک خانواده میدانیم.»
او همچنین از همراهی نیروهای شهرداری، هلالاحمر، انتظامی و دیگر مجموعههای امدادی در جریان رسیدگی به این حادثه قدردانی کرد.
آسیب به خانههای کلیمیان و شهادت یکی از اعضای جامعه یهودیان ایران
خاخام اعظم کلیمیان ایران درباره خسارات جنگ به اعضای این جامعه نیز توضیح داد: کلیمیان تهران در مناطق مختلف شهر سکونت دارند و در جریان حملات، نزدیک به ۱۰ خانه متعلق به خانوادههای کلیمی آسیب دیده است.
وی افزود: علاوه بر خسارات واردشده به منازل، شماری از اعضای جامعه کلیمیان مجروح شدند و یک نفر نیز در جریان حمله هوایی در جاده، پس از پیاده شدن از خودرو، جان خود را از دست داد.
حمامی لالهزار تأکید کرد که درد و رنج ناشی از جنگ به دین و مذهب خاصی محدود نمیشود و جان هر انسان ارزشمند است.
وی که علاوه بر مسئولیت مذهبی، پزشک متخصص داخلی نیز هست، گفت: «از نگاه پزشکی، تمام تلاش ما برای نجات جان انسانهاست و اینکه افرادی بهناحق جان دیگران را بگیرند، بسیار دردآور است.»
واکنش خاخام اعظم کلیمیان ایران به شهادت رهبر انقلاب
بخش دیگری از گفتوگوی ویژهبرنامه «سمفونی ایران» به واکنش جامعه کلیمیان نسبت به شهادت رهبر انقلاب و برگزاری مراسم بزرگداشت اختصاص داشت.
حمامی لالهزار با اشاره به نقش رهبر شهید انقلاب در رسیدگی به مسائل اقلیتهای دینی گفت: ایشان در طول سالهای رهبری، نگاهی پدرانه به همه اقوام و ادیان داشتند و بسیاری از مشکلات جامعه اقلیتهای دینی با مراجعه به ایشان پیگیری و حل میشد.
وی از موضوع برابری دیه اقلیتهای دینی با مسلمانان بهعنوان یکی از نمونههای این رویکرد یاد کرد و افزود: این مسئله سالها مطرح بود و نهایتاً با ورود رهبری حل شد.
خاخام اعظم کلیمیان ایران درباره برگزاری مراسم بزرگداشت در کنیسهها نیز اظهار کرد: «این مراسم از سر اجبار یا فشار نبود؛ بلکه نوعی حقشناسی و قدردانی بود. ما خودمان را جزئی از ملت ایران میدانیم و در غم از دست دادن هموطنانمان شریک هستیم.»
وی گفت علاوه بر تهران، در شهرهایی مانند شیراز و اصفهان نیز مراسم بزرگداشت برگزار شد.
حضور کلیمیان در میدان ولیعصر؛ اعلام همراهی با ملت ایران
حمامی لالهزار با اشاره به مشارکت اعضای جامعه کلیمیان در تجمعات مردمی دوران جنگ گفت: کلیمیان ایران همچون دیگر هموطنان در تجمعات مردمی حضور داشتند و این همراهی در تهران، شیراز و اصفهان قابل مشاهده بود.
وی افزود: در تهران، به دعوت نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی، گروه قابلتوجهی از اعضای جامعه در میدان ولیعصر تجمع کردند و این حضور مورد توجه دیگر شهروندان قرار گرفت.
به گفته او، در این تجمع فرصتی فراهم شد تا درباره تفاوت یهودیت با صهیونیسم و تعلق خاطر کلیمیان ایران به وطن خود سخن گفته شود.
خاخام اعظم: یهودیت یک دین الهی است، با صهیونیسم فرق دارد
خاخام یونس حمامی لالهزار در پاسخ به پرسشی درباره علت مخالفت کلیمیان ایران با سیاستهای اسرائیل، بر ضرورت تفکیک آیین یهود از صهیونیسم تأکید کرد.
وی گفت: «یهودیت یک دین ابراهیمی با سابقه چند هزار ساله است که احکام، قوانین و چارچوبهای اعتقادی مشخصی دارد؛ اما صهیونیسم یک جریان سیاسی است که در اواخر قرن نوزدهم میلادی و در بستر رشد ملیگرایی در اروپا شکل گرفت.»
او افزود: صهیونیسم با طرح ادعای حمایت از یهودیان جهان، تلاش کرده خود را نماینده همه پیروان این دین معرفی کند، در حالی که بسیاری از کلیمیان در کشورهای مختلف با عملکرد و سیاستهای این جریان مخالف هستند.
حمامی لالهزار تصریح کرد: «مخالفت با صهیونیسم به معنای مخالفت با یهودیت نیست؛ همانطور که نمیتوان عملکرد یک جریان سیاسی را به همه پیروان یک دین نسبت داد.»
وی با اشاره به مخالفت گروههایی از یهودیان مذهبی در کشورهای مختلف با سیاستهای اسرائیل گفت: در داخل سرزمینهای اشغالی نیز اختلافات جدی میان برخی گروههای مذهبی یهودی و ساختار سیاسی حاکم وجود دارد.
چرا کلیمیان ایران، وطن خود را ترک نکردند؟
خاخام اعظم کلیمیان ایران با اشاره به سابقه تاریخی حضور یهودیان در ایران گفت: براساس روایات تاریخی و مذهبی، حضور کلیمیان در سرزمین ایران به حدود ۲۷۰۰ سال پیش بازمیگردد.
وی افزود: این حضور طولانی باعث شده فرهنگ، تاریخ و زندگی کلیمیان با دیگر اقوام ایرانی پیوند عمیقی پیدا کند.
حمامی لالهزار با اشاره به جمعیت حدود ۱۰ تا ۱۲ هزار نفری کلیمیان ایران گفت: بیشتر این جمعیت در تهران، شیراز و اصفهان سکونت دارند و در دیگر شهرهای کشور نیز خانوادههای کلیمی حضور دارند.
وی تأکید کرد: «ایرانی بودن برای ما یک هویت اساسی است. ما در این سرزمین متولد شدهایم، در کنار دیگر هموطنان زندگی کردهایم و خودمان را از ملت ایران جدا نمیدانیم.»
او همچنین با اشاره به تلاشهایی برای تشویق کلیمیان به مهاجرت گفت: ماندن بسیاری از اعضای جامعه کلیمیان در ایران نشاندهنده علاقه آنان به زادگاه و سرزمین مادریشان است.
تلخترین تصویر جنگ از نگاه خاخام اعظم کلیمیان ایران
در پایان این گفتوگو، وقتی از خاخام حمامی لالهزار پرسیده شد اگر قرار باشد تنها یک تصویر از جنگ ۴۰ روزه برای آیندگان ثبت شود، کدام صحنه را انتخاب میکند، او به جانباختن دانشآموزان مدرسه میناب اشاره کرد.
وی گفت: «همه کسانی که در این جنگ جان خود را از دست دادهاند ارزشمند هستند؛ اما کودکان معصوم جایگاه ویژهای دارند. یک کودک نه میتواند بجنگد و نه تهدیدی برای کسی محسوب میشود.»
خاخام اعظم کلیمیان ایران افزود: حمله به مدرسه و کشته شدن شمار زیادی از دانشآموزان، حادثهای است که نباید از حافظه تاریخی و وجدان انسانی پاک شود.
وی در پایان با ابراز امیدواری برای برقراری صلح و آرامش در ایران و منطقه گفت: امیدوارم هرچه زودتر صلح، صفا و آرامش برقرار شود و همه بتوانیم با آسودگی و شادابی در کنار یکدیگر به زندگی ادامه دهیم.
امیداورم محتوای خاخام اعظم کلیمیان ایران: باور نمیکردم اسرائیل کنیسه ما را هدف بگیرد/ توراتهای صدساله ۴ روز زیر آوار ماندند+فیلم براتون مفید بوده باشه.
2026-11-07 09:03:00




