گروه خونی و شخصیت شناسی

گروه خونی یکی از ویژگی های ژنتیکی منحصر به فرد هر فرد است که معمولاً تنها در زمان انتقال خون یا بارداری به آن توجه می کنیم. اما پژوهش های جدید نشان می دهند که این ویژگی ممکن است با خطر برخی بیماری ها نیز مرتبط باشد. در این مقاله از ساختمان سلامت به بررسی علمی ارتباط گروه خونی با انواع بیماری ها و باورهای رایج درباره آن می پردازیم.

گروه خونی؛ فراتر از انتقال خون

گروه خونی فقط برای انتقال خون اهمیت ندارد. پژوهش ها نشان داده اند که تفاوت های ژنتیکی مربوط به سیستم ABO ممکن است با خطر برخی بیماری ها ارتباط داشته باشد. با این حال، گروه خونی به تنهایی نمی تواند وضعیت آینده فرد را پیش بینی کند. بسیاری از این ارتباط ها هنوز به معنای رابطه علت و معلولی نیستند.

سیستم ABO بر اساس وجود یا عدم وجود آنتی ژن های خاص روی سطح گلبول های قرمز تعیین می شود. این آنتی ژن ها می توانند بر نحوه واکنش بدن به عفونت ها و لخته شدن خون تأثیر بگذارند. به همین دلیل، محققان در سال های اخیر توجه ویژه ای به این زمینه داشته اند.

گروه های غیر O و لخته های خون

افرادی که گروه A، B یا AB دارند، به طور متوسط سطوح بالاتری از برخی پروتئین های مرتبط با انعقاد خون دارند. این پروتئین ها شامل فاکتور فون ویلبراند و فاکتور VIII هستند که نقش کلیدی در تشکیل لخته ایفا می کنند. در مطالعات مختلف، گروه های خونی غیر O با خطر بالاتر لخته های خون در سیاهرگ ها ارتباط داشته اند.

در یک مرور جامع از مطالعات، گروه A در مقایسه با O با افزایش خطر ترومبوآمبولی وریدی همراه بود. ارتباط گروه های غیر O با این عارضه نیز قابل توجه گزارش شده است. با این حال، عوامل بسیار دیگری مانند سن، اضافه وزن، بی تحرکی، جراحی و سابقه پزشکی در خطر لخته شدن خون نقش دارند. بنابراین نمی توان تنها بر اساس گروه خونی درباره این خطر قضاوت کرد.

بیماری های قلبی و سکته

برخی مطالعات، به ویژه در مورد گروه های غیر O، ارتباط هایی با بیماری های قلبی عروقی و سکته مغزی پیدا کرده اند. تفاوت در فاکتورهای انعقادی یکی از توضیح های احتمالی برای بخشی از این ارتباط است. افرادی با گروه A یا B ممکن است به طور متوسط سطوح بالاتری از نشانگرهای التهابی داشته باشند.

اما داشتن گروه خونی O به معنای مصونیت در برابر بیماری قلبی یا سکته نیست. فشار خون بالا، سیگار، دیابت، کلسترول، اضافه وزن، کم تحرکی و عوامل ژنتیکی همچنان نقش بسیار مهم تری در ارزیابی خطر فردی دارند. مرورهای علمی نیز نشان داده اند که قدرت شواهد برای ارتباط گروه خون با پیامدهای مختلف یکسان نیست.

گروه خونی و سرطان معده

ارتباط میان سیستم ABO و بعضی سرطان ها نیز بررسی شده است. در یک مرور جامع از مطالعات، گروه A در مقایسه با O با افزایش خطر سرطان معده همراه بود. اما اندازه این ارتباط نسبتاً محدود بود و نمی تواند به عنوان یک عامل تعیین کننده در نظر گرفته شود.

این یافته به هیچ وجه به معنای آن نیست که فرد دارای گروه A به سرطان معده مبتلا خواهد شد. عوامل شناخته شده دیگری مانند عفونت هلیکوباکتر پیلوری، سیگار و برخی عوامل غذایی نیز در خطر سرطان معده نقش دارند. توجه به این عوامل و انجام غربالگری های منظم بسیار مؤثرتر از نگرانی صرف درباره گروه خونی است.

گروه خونی و دیابت

شواهدی درباره ارتباط گروه ABO با دیابت نوع 2 نیز وجود دارد. در یک مرور جامع که در سال 2024 منتشر شد، قوی ترین شواهد در میان ارتباط های بررسی شده مربوط به گروه B و افزایش خطر دیابت نوع 2 در مقایسه با گروه های غیر B بود.

با این حال، این نوع ارتباط آماری نباید با یک عامل قطعی ایجادکننده بیماری اشتباه گرفته شود. وزن، فعالیت بدنی، تغذیه، سابقه خانوادگی و سن همچنان از عوامل مهم خطر دیابت هستند. تغییر سبک زندگی و کنترل وزن بسیار بیشتر از گروه خونی در پیشگیری از دیابت مؤثر است.

آیا گروه خون روی باروری زنان اثر دارد؟

این ادعا در نسخه قدیمی این مطلب بیش از حد قطعی بیان شده بود. برخی مطالعات اولیه ارتباطی میان گروه خونی O و ذخیره تخمدان پیدا کردند. اما نتایج پژوهش ها یکسان نبوده و تناقض های زیادی در این زمینه وجود دارد.

یک مرور نظام مند و فراتحلیل که 7 مطالعه و بیش از 55000 نفر را بررسی کرد، هیچ ارتباط معناداری میان گروه ABO و ذخیره تخمدان پیدا نکرد. فراتحلیل دیگری نیز نتیجه گرفت که گروه خون نباید در ارزیابی ناباروری یا ذخیره تخمدان بیش از حد مورد توجه قرار گیرد. بنابراین نمی توان بر اساس گروه خون درباره باروری یا احتمال کاهش ذخیره تخمدان یک زن قضاوت کرد.

آیا رژیم غذایی باید بر اساس گروه خون انتخاب شود؟

رژیم های غذایی موسوم به «رژیم گروه خونی» توصیه می کنند افراد بر اساس A، B، AB یا O غذاهای متفاوتی مصرف کنند. اما شواهد علمی معتبری برای مزایای اختصاصی این رژیم ها وجود ندارد. این رژیم ها بیشتر بر پایه نظریه های غیرعلمی بنا شده اند.

یک مرور نظام مند منتشرشده در American Journal of Clinical Nutrition هیچ شواهدی پیدا نکرد که نشان دهد رعایت رژیم غذایی بر اساس گروه خون، به طور اختصاصی وضعیت جسمانی را بهبود می دهد. بنابراین گروه خونی نمی تواند جایگزین اصول شناخته شده تغذیه سالم شود. مصرف کافی سبزیجات، میوه، غلات کامل و پروتئین مناسب و محدود کردن غذاهای فوق فرآوری شده همچنان بهترین توصیه است.

نتیجه گیری

گروه خونی یک ویژگی ژنتیکی است که فراتر از انتقال خون، ممکن است با برخی جنبه های پزشکی مرتبط باشد. پژوهش ها ارتباط هایی میان گروه های غیر O و خطر بیشتر لخته خون، بیماری قلبی و برخی سرطان ها نشان داده اند. اما این ارتباط ها معمولاً ضعیف هستند و نباید باعث نگرانی بی مورد شوند.

عوامل سبک زندگی مانند تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم، عدم مصرف سیگار و کنترل وزن تأثیر بسیار بیشتری بر سلامت کلی دارند. گروه خونی را نمی توان عامل تعیین کننده سرنوشت فرد دانست. برای ارزیابی دقیق خطر بیماری ها، مشاوره با پزشک و بررسی عوامل فردی ضروری است.