خیلی از مادرها و پدرهای تازه‌کار وقتی می‌خواهند بعد از مدت‌ها دوباره عطر بزنند، یک لحظه مکث می‌کنند و از خودشان می‌پرسند: «آیا این بو به نوزادم آسیب می‌زند؟» این سؤال بی‌دلیل هم نیست. سیستم تنفسی و پوست نوزاد در ماه‌های اول زندگی هنوز کامل شکل نگرفته و خیلی حساس‌تر از بزرگسالان عمل می‌کند. در این مقاله می‌خواهیم بدون اغراق و بدون ترساندن بی‌مورد، ببینیم واقعاً عطر چه تأثیری روی نوزاد می‌گذارد، کدام موارد واقعاً خطرناک هستند و چه زمانی جای نگرانی نیست.
لازم به ذکر است که در دوران نوزادی، بهتر است حتی اطرافیان کودک، به‌ویژه مادر، از استفاده از عطرهای تند و ماندگار خودداری کنند. نوزاد با کمک بوی طبیعی مادر آرام می‌شود و در روزها و ماه‌های ابتدایی، بوهای غلیظ می‌توانند برای سیستم تنفسی حساس او آزاردهنده باشند یا حتی روند شیر خوردن را مختل کنند. اما پس از پایان دوران شیردهی، مادر می‌تواند با خیال راحت‌تری دوباره عطر مورد علاقه خود را استفاده کند. در دوران شیردهی بهتر است از رایحه‌های بسیار تند، اسپری‌کردن عطر روی سینه و استفاده زیاد از عطر در زمان بغل کردن نوزاد پرهیز شود؛ اما پس از پایان این دوره، این محدودیت‌ها تا حد زیادی برداشته می‌شوند. اگر به دنبال خرید عطرهای اصل، ماندگار و متناسب با سلیقه خود هستید، می‌توانید برای مشاهده و انتخاب محصولات به عطر عبدو مراجعه کنید.
استفاده از عطر برای نوزاد
اول از همه باید یک تفاوت مهم را روشن کنیم: بحث «استفاده از عطر روی بدن نوزاد» با «بو کشیدن عطر توسط نوزاد از محیط اطراف» دو موضوع کاملاً جدا هستند.
زدن عطر مستقیم روی پوست نوزاد، به‌خصوص در چند ماه اول تولد، توصیه نمی‌شود. پوست نوزاد لایه محافظ (بریر پوستی) نازک‌تری نسبت به بزرگسالان دارد و مواد شیمیایی موجود در عطرهای معمولی، حتی در غلظت‌های کم، می‌توانند باعث تحریک، قرمزی یا حساسیت پوستی شوند. برخلاف تصور رایج، عطری که برای پوست خودمان کاملاً بی‌ضرر است، لزوماً برای نوزاد هم همین‌طور نیست.
اما بخش دوم ماجرا، یعنی استشمام بوی عطر از هوای اطراف، موضوع متفاوتی است. اگر شما عطر می‌زنید و نوزادتان در همان اتاق حضور دارد، معمولاً همین موضوع به تنهایی خطر جدی ندارد؛ به شرطی که:
- عطر به میزان معقول و نه بیش از حد استفاده شود
- فضا بعد از مدتی تهویه شود
- نوزاد در فاصله خیلی نزدیک هنگام اسپری کردن عطر قرار نگیرد
نکته‌ای که خیلی‌ها نمی‌دانند این است که سیستم بویایی نوزاد در همان روزهای اول تولد کامل فعال است و حتی بوی مادر را از بقیه افراد تشخیص می‌دهد. همین حساسیت بالا باعث می‌شود بوهای تند و غلیظ، برخلاف بزرگسالان که فقط کمی معذب می‌شوند، در نوزاد می‌تواند واکنش‌های فیزیکی واضح‌تری مثل بی‌قراری، عطسه‌های پی‌درپی یا کاهش اشتها ایجاد کند.
مضرات عطر برای نوزادان
حالا برسیم به قسمت اصلی سؤال: عطر دقیقاً چه آسیب‌هایی می‌تواند برای نوزاد داشته باشد؟
تحریک دستگاه تنفسی ریه‌ها و مجاری تنفسی نوزاد هنوز در حال رشد هستند. ترکیبات فرار موجود در عطرها (که به آن‌ها VOC یا ترکیبات آلی فرار گفته می‌شود) وقتی در فضای بسته و بدون تهویه پخش شوند، می‌توانند مخاط بینی نوزاد را تحریک کنند. نتیجه‌اش معمولاً چیزی شبیه سرماخوردگی خفیف است: آبریزش بینی، عطسه، یا سرفه‌های کوتاه. در نوزادانی که زمینه آسم یا حساسیت تنفسی در خانواده دارند، این تحریک می‌تواند شدیدتر باشد.
واکنش‌های آلرژیک و پوستی اگر عطر مستقیم روی لباس یا پوست نوزاد بپاشد یا حتی از تماس نزدیک با لباس بزرگسالی که تازه عطر زده منتقل شود، احتمال بروز اگزما، کهیر یا لکه‌های قرمز روی پوست نوزاد وجود دارد. این واکنش‌ها معمولاً به دلیل الکل و ترکیبات معطر مصنوعی موجود در فرمولاسیون عطرهای معمولی رخ می‌دهد.
سردرد و بی‌قراری نوزادانی که در معرض بوهای تند و پایدار قرار می‌گیرند (مثلاً در یک ماشین بسته یا اتاق کوچک) گاهی علائمی مثل بی‌قراری مداوم، مشکل در خواب، یا امتناع از شیر خوردن نشان می‌دهند. چون نوزاد نمی‌تواند بگوید چه چیزی او را اذیت می‌کند، این علائم اغلب به دلایل دیگری نسبت داده می‌شود، در حالی که گاهی ریشه در همین محرک بویایی دارد.
اختلال در تشخیص بوی مادر یکی از نکاتی که کمتر به آن پرداخته می‌شود، تأثیر عطرهای غلیظ روی رابطه شیردهی است. نوزاد تازه متولد شده تا حد زیادی با کمک بویایی، پستان مادر را پیدا می‌کند و آرامش می‌گیرد. اگر مادر عطر غلیظی استفاده کند که بوی طبیعی بدن را بپوشاند، ممکن است در روزهای اول این فرآیند طبیعی کمی مختل شود.
با همه این‌ها، لازم است این نکته را هم روشن کرد: قرار گرفتن گاه‌به‌گاه و کوتاه‌مدت در معرض عطر، برای اکثر نوزادان سالم، معمولاً منجر به آسیب دائمی نمی‌شود. مشکل جایی جدی می‌شود که استفاده از عطر مکرر، غلیظ و در فضای بسته باشد.
عطر مخصوص نوزاد
خبر خوب این است که اگر واقعاً دوست دارید نوزادتان بویی خوش و دلپذیر داشته باشد، یا خودتان تمایل به استفاده از عطر هایی دارید که برای نوزاد تازه متولد شده ضرری نداشته باشد، بازار محصولاتی را طراحی کرده که برای همین منظور ساخته شده‌اند و با عطرهای معمولی بزرگسالان تفاوت اساسی دارند.
عطرهای مخصوص نوزاد معمولاً چند ویژگی مشترک دارند:
فرمولاسیون بدون الکل یا با الکل بسیار کم الکل موجود در عطرهای معمولی یکی از عوامل اصلی خشکی و تحریک پوست نوزاد است. محصولات ویژه نوزاد یا اصلاً الکل ندارند یا از الکل با غلظت پایین و تصفیه‌شده استفاده می‌کنند.
غلظت پایین ترکیبات معطر برخلاف ادوپرفیوم یا ادوتویلت که غلظت بالایی از مواد معطر دارند، محصولات نوزاد در دسته «کولونیای ملایم» یا «آب عطر بچگانه» قرار می‌گیرند که غلظت بسیار پایین‌تری دارند و بو به مراتب سبک‌تر و کوتاه‌تر است.
عدم استفاده از مواد حساسیت‌زای رایج عطرهای استاندارد نوزاد باید فاقد پارابن، فتالات و رنگ‌های مصنوعی باشند و ترجیحاً زیر نظر متخصص پوست و اطفال (به‌صورت هیپوآلرژنیک) تست شده باشند. روی بسته‌بندی این محصولات معمولاً عبارت‌هایی مثل «Dermatologically Tested» یا «Pediatrician Tested» دیده می‌شود.
اگر تصمیم گرفتید از عطر مخصوص نوزاد استفاده کنید، چند نکته عملی کمک می‌کند نتیجه بهتری بگیرید:
- عطر را هرگز مستقیم روی صورت، گردن یا نزدیک بینی نوزاد نزنید؛ بهترین نقطه، قسمت پایین لباس یا مچ پا است
- قبل از استفاده کامل، حتماً یک تست حساسیت روی ناحیه کوچکی از پوست انجام دهید و ۲۴ ساعت واکنش را زیر نظر بگیرید
- در فضای بسته و کم‌تهویه از عطر استفاده نکنید
- برای نوزادان زیر یک ماه، بسیاری از متخصصان اطفال ترجیح می‌دهند اصلاً از هیچ نوع عطری استفاده نشود و بوی طبیعی پوست نوزاد و مادر حفظ شود
در نهایت، بوی عطر به‌خودی‌خود برای همه نوزادان فاجعه‌بار نیست، اما نادیده گرفتن حساسیت بالای سیستم تنفسی و پوستی آن‌ها هم اشتباه است. میانه‌روی، انتخاب محصول مناسب و توجه به واکنش‌های نوزاد، بهترین راهنمای شما برای تصمیم‌گیری درست در این باره خواهد بود.
